Jos de Blok: “Mensen kunnen en willen heel veel zelf doen”

 

Bureaucratie maakt meer kapot dan je lief is, moet Jos de Blok hebben gedacht toen hij stichting Buurtzorg oprichtte. Hij pleit voor een platte organisatie. Buurtzorg is dan ook een thuiszorgorganisatie zonder managers en planners. Als directeur zit Jos niet in een ivoren toren, maar werkt gewoon op de begane grond. En de zorgverleners, die regelen alles zelfstandig. Deze vakmensen weten immers precies wat er speelt en wat er moet gebeuren. En dat werkt. De succesvolle aanpak van Jos inspireert velen. Van Scandinavië tot Japan, iedereen wil van hem leren. En toch is het heel simpel.

 

Wat ga jij als Ruimdenker doen?

 “Willen we zorg in de toekomst goed en betaalbaar houden, dan moet er dringend iets veranderen. We moeten letterlijk ruim gaan denken. Daarom wil ik met Ruimte voor Ruimdenkers kijken hoe oude patronen in de zorg kunnen worden doorbroken. Het kan, dat hebben we met Buurtzorg wel laten zien.”

 

Je zegt dat oude patronen moeten worden doorbroken. In welk opzicht vind je dat zorgorganisaties tekortschieten?

“Zorgorganisaties bieden vaak niet wat mensen nodig hebben. Ze zitten gevangen in een systeem vol belemmerende regels en structuren. Dat kost handenvol geld, het is slecht voor de patiënten en demotiverend voor zorgverleners. Zorgverleners zijn vakmensen met een innerlijke drive om mensen te helpen. Maar het huidige systeem dwingt ze vaak tot bezigheden die niets met zorg te maken hebben. En een kwetsbare patiënt, bijvoorbeeld iemand die net een slechte prognose heeft gekregen, wil gewoon goed worden geholpen. Die wil niet te veel gedoe eromheen.”

 

En daar zorgt stichting Buurtzorg voor?

  “Ja, als directeur bij een thuiszorgorganisatie en als voormalig wijkverpleegkundige kon ik het niet langer aanzien. Dat moest anders kunnen! Daarom heb ik in 2006 Buurtzorg opgezet, een organisatie zonder managementstructuur. We zijn begonnen met vier man. Inmiddels zijn we met 10.000. Ik was zelf verbaasd hoe gemakkelijk het ging. De hele wereld komt nu bij ons kijken hoe wij het doen. Want iedereen wil, net als wij, de kwaliteit van de zorg verbeteren en 30 tot 40% op kosten besparen.”

 

Hoe verbeter je de kwaliteit van zorg?

De aanpak is eigenlijk simpel. Stel: er is niets, en jij moet wat opzetten. Wat zou dan het beste zijn? Waar help je de patiënt mee? Dát moet je dan gaan doen. Op die manier ben ik gestart met Buurtzorg. Ik heb gemerkt dat veranderen en vernieuwen toch niet zo moeilijk is als misschien lijkt.”

 

Het is jou gelukt om verandering te brengen, maar anderen lijken er meer moeite mee te hebben. Waarom is dat, denk je?

 “Veranderen en vernieuwen blijkt lastig, omdat men zich houdt aan wat het protocol nu eenmaal voorschrijft. Of omdat men geen tijd vindt om iets anders te verzinnen. Of, erger nog, omdat men belang heeft bij handhaving van het oude systeem. Vernieuwing kon je positie weleens in gevaar brengen …”

 

Wat kan de overheid doen?

“Het helpt enorm als een overheid letterlijk ruimte voor verandering creëert. Bijvoorbeeld in bestemmingsplannen. Wij willen op Terschelling een plek bouwen voor terminale patiënten. Werkelijk iedereen vindt dat een goed plan, en toch kost het vier jaar om het te realiseren. Het plannen en bouwen kan binnen een half jaar rond zijn. Maar het duurt drie en een half jaar om alle procedures te doorlopen. Dat kan echt beter.”

 

Als jij het toekomstbeeld van zorg zou mogen schetsen; hoe ziet dit er dan uit?

“Voor de toekomst heb je een systeem nodig dat formele en informele zorg op elkaar laat aansluiten. Het hoeft niet allemaal van de overheid te komen. Mensen kunnen en willen heel veel zelf doen en dat moet je stimuleren. Laat zorgverleners een brede analyse maken: hoe kan de patiënt, samen met zijn omgeving, zo onafhankelijk mogelijk blijven?

In Overijssel sluit dit mooi aan bij oude ideeën van Noaberschap (Nederlands: nabuurschap, red.) Die tradities zijn een beetje vergeten, maar we kunnen die kennis uit het verleden weer gebruiken. Met een vleugje techniek erbij is het juist helemaal van deze tijd. Technologie maakt contacten op afstand veel gemakkelijker. Het ‘er zijn voor elkaar’ kun je in een nieuwe vorm terugbrengen.”

 

Hoe krijg je dit voor elkaar?

“Het is echt niet moeilijk. Neem initiatief. Stel de goede vragen en houd het eenvoudig. Dat geeft ruimte en dan kom je juist tot innovatie. En als mensen eenmaal zien dat het anders kan, komen dingen vanzelf in beweging.”

 



Reacties op Jos de Blok: “Mensen kunnen en willen heel veel zelf doen”

  1. Xanter Wilhelm schreef:

    Goed initiatief !

  2. Sjasja Tromp schreef:

    Ik werk al vanaf mijn 17e in de zorg en de laatste jaren valt het mij op dat het allemaal erg onpersoonlijk is geworden en dat er geen ruimte meer is voor de zorg waar het om gaat, liefde , aandacht en begrip , het gaat veelal om snel geld verdienen en dit over de rug van de mensen die afhankelijk zijn van deze zorg, er worden echtparen noodgedwongen gescheiden en mensen komen vaak jarenlang niet buiten, ook is er geen aandacht en tijd meer voor een luisterend oor, ik hoop dat we dit met elkaar kunnen verbeteren, daar wil ik graag over meedenken en praten

    • Ruimte voor Ruimdenkers schreef:

      Dag Sjasja. Waardevolle reactie! Mensen die vanuit zo’n jarenlange ervaring zien hoe de zorg is veranderd en waar de schoen knelt, hebben we nodig om te kunnen verbeteren. Geld verdienen is (te) belangrijk geworden, de kwaliteitscheck/verantwoording met alle administratie die daarbij komt kijken leidt ook af van de kerntaak. We hebben je er graag bij tijdens het event op 19 mei! Binnenkort kun je je hiervoor aanmelden. En wijs vooral ook collega’s hierop, want uiteindelijk zijn alle organisaties nodig die een taak hebben in de zorg of er invloed op hebben, om de visies/oplossingsrichtingen te implementeren. 19 mei wordt de start van dit “implementatietraject” (klinkt niet heel inspirerend, maar je begrijpt vast wat we bedoelen).

  3. Riky van het Bolscher schreef:

    Heel fijn dat er iemand een andere koers is gaan varen in de zorg. Het spreekt mij ontzettend aan en zou graag mee denken om een steentje bij te dragen voor de beste zorg! Jammer dat ik 19 mei verhinderd ben.

  4. Bob Tieman schreef:

    Ik heb onlangs een derde schoolgebouwtje gekocht. De eerste school is verbouwd in samenwerking met een nieuwe kleine zorgorganisatie. Door ideeën naast elkaar te leggen ontstaat de samenwerking met de doeners ( vaak nieuwe ondernemers) uit de zorg en ondergetekende (bouwkundig vastgoed-deskundige). Hierdoor is een unieke kleinschalige huisvesting in het centrum van Enschede ontstaan. Het tweede schooltje is op dezelfde manier bijna gerealiseerd voor een andere jonge enthousiaste zorgorganisatie en wordt deze week opgeleverd.Mensen zijn zeer enthousiast! Ik bemoei me niet met de inhoudelijke zorg en zorgvergoedingen van de vaak jonge ondernemende verzorgers, maar wordt graag enthousiast over hun visies m.b.t. kleinschalige zorg waarbij vaak geldt; waarom moeilijk doen als het makkelijk kan. Het derde schooltje hebben we nog geen invulling voor maar gewoon gekocht omdat ik denk dat het een kleine enclave kan worden in een leuk buurtje met centrale voorzieningen waarbij de zorg ingehuurd zou kunnen worden. Het schooltje staat in het centrum in een mooie straat met oude kastanjes en is in een Atrium vorm gebouwd. Wellicht dat oudere buurbewoners hun intrek zouden kunnen nemen daar waar ze vroeger op school hebben gezeten en weer aanspraak hebben met mede bewoners die, net als zij ook van de zorg optimaal gebruik willen maken in dit nieuwe onderkomen. Kortom, ik denk graag mee.

    Vr Gr Bob Tieman

    • Ruimte voor Ruimdenkers schreef:

      Dag Bob, wat een leuk initiatief! We hebben je er de 19e graag bij, want deze ondernemingszin is precies wat we zoeken. Zien we je donderdag?

Plaats een reactie