Daan Roosegaarde: “Ruimdenken begint met kijken”

 

Italië had Leonardo da Vinci; Nederland heeft Daan Roosegaarde. En China, want in Shanghai heeft hij ook een studio. Daan is een pionier, een uitvinder, ontwerper, entrepreneur, architect, Kunstenaar van het jaar 2016. En hij is een van de Ruimdenkers. Hij ontfermt zich over het thema Openbare Ruimte. Ik bel hem op een dinsdagochtend om 9 uur als hij in zijn studio is. Studio Roosegaarde, waar de meest duurzame, poëtische uitvindingen worden bedacht en ontwikkeld. Zoals Smart Highway, een interactieve snelweg die het probleem van lichtvervuiling oplost en bovendien veiliger is. Smog Free Tower, die smog omtovert tot diamanten ringen. Of Sustainable Dance Floor, waarmee de bewegingen van dansende mensen worden omgezet in energie. Daan is druk, maar toch geeft hij op elke vraag geduldig en uitgebreid antwoord.

 

Gezien jouw indrukwekkende portfolio lijk jij mij een logische keuze. Wat was jouw eerste reactie toen je werd gevraagd als Ruimdenker?

“Kijk, wat interessant is, is die blik op de toekomst gekoppeld aan de openbare ruimte. En of dat nou ouderen zijn of jongeren, die combinatie vind ik interessant. Spannend om daarover na te denken.”

 

Ruimdenken, hoe doe je dat?

“Haha, geen idee! Het begint met kijken, met om je heen kijken, en bevragen, je irriteren, je verwonderen, de vraag ‘waarom’ stellen, en dan kijken ‘wat werkt wel, wat werkt niet’. En dan daarmee met nieuwe voorstellen komen. Ik denk dat dat heel belangrijk is.”

 

En dan niet de oude patronen optimaliseren, maar echt totaal iets nieuws verzinnen?

“Nou, niet totaal nieuw. Kijk, sommige patronen zijn prima om zeker in stand te houden, maar andere dingen werken totaal niet meer. Als je kijkt naar hoe we bijvoorbeeld omgaan met licht. Openbare licht staat altijd aan, kost bakken met stroom en mensen hebben er last van. Er is lichtvervuiling. En de vraag is hoe functioneel het nog is. Dus je moet je continu afvragen ‘Klopt dat nog wel? Is het nog wel relevant? Werkt dit wel?’. Als je echt investeringen wilt doen in die openbare ruimte, moet vooraf goed gedefinieerd zijn wie de doelgroep is en hoe de ruimte moet worden beleefd. Dus dat is ruimdenken, ja.”

 

Ben je bekend met het campagnebeeld van Ruimdenkers? Een paar creatieven hebben non-oplossingen bedacht om de zorg te verbeteren, zoals een plant die terug praat, een off-road rollator en een hesje voor hulpbehoevenden waarop staat ‘Ik heb zorg nodig’. Wat vind je van deze oplossingen?

“Deze voorbeelden laten je nadenken over een wereld waarin techniek uit het beeldscherm springt en onderdeel wordt van de dingen die jij en ik gebruiken. Met een moeilijk woord heet dat ambient object of Internet of Things. In feite betekent dit dat dingen een soort bewustzijn krijgen. Wij hebben bijvoorbeeld een paraplu hier in de studio, die draadloos is gekoppeld aan een weerstationnetje. Op het moment dat het gaat regenen, licht hij blauw op, zodat wanneer je naar buiten gaat je weet ‘oh, het gaat regenen, ik neem een paraplu mee’. Het is een heel simpel voorbeeld van hoe dat soort dingen aan elkaar gekoppeld kunnen worden. En dat is natuurlijk interessant. Om mensen te informeren, om informatie te delen. Ik heb nu nog vrienden die elke dag hun oma bellen om zeker te weten dat ze niet met een gebroken heup in de badkamer ligt. Dus dan word je eigenlijk gekidnapt door een hele oude communicatie. Daar moeten we iets veel slimmers voor verzinnen. De voorbeelden zijn interessant, omdat ze onderdeel van dat denken zijn. En daar moeten we over nadenken: wat willen we wel, wat willen we niet. Ik denk dat het spannend is om daarover te praten.” 

 

Uit jouw interviews maak ik op dat je niet alleen wilt meedenken, maar je wilt ook doen. Wat ga jij doen?

“Het begint vaak met je inlezen, wat huiswerk doen, een keer ideeën delen door een lezing of een gesprek, zodat ook duidelijk wordt wat de overheid er zelf mee wilt. Dus het begin is de smaak in je mond; je weet alleen de ingrediënten nog niet. Dan ga je lezen, schrijven en praten om die ingrediënten te krijgen. Je gaat een keer koken, je maakt een keer een fout en – als het goed is – serveer je uiteindelijk een michelinsterwaardig gerecht. Dat zijn een soort fases waar je doorheen moet. Dus je kunt naar de uitvoering vragen aan het begin, maar die is er nog niet. Dat weet ik nog niet. Dat moet je ontdekken, dus je moet door die fases heen.”

 

Aan welke criteria moet jouw oplossing voor deze opdracht voldoen?

“Aan de ene kant moet deze het probleem oplossen, aan de andere kant moet deze weer een nieuwe vraag stellen. Je kunt natuurlijk een soort kortetermijnoplossinkjes verzinnen, maar ik merk dat onze projecten die zowel iets praktisch als iets heel poëtisch hebben, de meeste duurzaamheid hebben en de meeste toekomstbestendigheid. Want de functie is belangrijk, maar de verbeelding prikkelen en mensen engageren is net zo belangrijk. Als je kijkt naar die smogvrije toren … die werkt, die creëert schone plekken. Maar de smogvrije ringen, de sieraden, maken het deelbaar. Mensen kunnen schone lucht met elkaar delen in de vorm van ringen. Daarmee lok je engagement uit. Dat is net zo belangrijk en dat werkt ook echt. Alle oplossingen functioneel zijn er, maar je moet het je wel zelf eigen maken. Dus ik denk dat je echt die twee werelden nodig hebt.”

Foto: Studio Roosegaarde

 

Jouw ideeën zijn innovatief, dus nieuw, maar misschien ook vreemd of eng voor mensen die houden van oud en vertrouwd, want dat is veilig. Hoe overtuig jij die mensen van jouw ideeën?

“Euh, niet, haha, mogen ze lekker zelf doen. Nee, wat je doet is, je pakt bestaande dingen en die geef je een nieuwe laag, dus het is niet totaal nieuw. Je kijkt naar een fietspad of naar snelwegen, je kijkt naar de vraag ‘waarom accepteren we verontreiniging?’, of naar ‘hee, mensen dansen, kunnen we niet iets doen met die energie?’. Dus het is ook weer niet zo ver van je bedshow, hoor. Je koppelt dingen die voorheen niet aan elkaar verbonden waren, maar het is eigenlijk hetzelfde maar dan net iets anders bekeken.”

 

Je bent bezig een nieuwe wereld te creëren. Hoe ziet die nieuwe wereld er voor jou uit?

Daan fietspad

Foto: Studio Roosegaarde

“Nou, dat is het leuke, dat gaan we zelf bepalen natuurlijk. We hebben een aantal hele concrete voorbeelden gemaakt van smogvrije torens tot aan slimme snelwegen, tot aan dansvloeren die nieuwe energie opwekken. Dus je kijkt hoe je techniek en creatief denken aan elkaar kunt koppelen om landschappen te maken die slimmer, poëtischer en duurzamer zijn. Dat is iets wat mij heel erg fascineert. Die openbare ruimte is iets wat iedereen gebruikt maar waar niemand eigenlijk écht om geeft. Maar dat is wel de plek waar je elkaar ontmoet, waar je ontdekt – als kind zijnde al – dus het is interessant daar uitspraken over te doen. De openbare ruimte is een speelruimte. En ook op een groter niveau is Nederland een hele goede proeftuin. We leven merendeel onder waterniveau. We hebben al een relatie tussen natuur en techniek in het landschap waarin jij en ik opgroeien. Als we dat doortrekken, kunnen we landschappen maken die energie opwekken, supergezond zijn en een soort vitaliteit hebben. En Nederland is in die zin ook een proeftuin voor de rest van de wereld. Zoals dat met de kinderdijken en de Afsluitdijk dat vroeger ook was. Dingen die hier gebeuren hebben een bepaalde verwondering, een soort schaalbaarheid voor de rest van de wereld.”

 



Reacties op Daan Roosegaarde: “Ruimdenken begint met kijken”

  1. Pim schreef:

    ff bijpraten?

  2. hetty mensch schreef:

    Al een paar uitvindingen van Daan in div. tv programm’s gezien en vind hetgeen hij allemaal ‘bedenkt’ fantastisch en zou daarom ook heel graag – via de mail – op de hoogte gehouden willen worden. Waarvoor dank.

    • Ruimte voor Ruimdenkers schreef:

      Leuk te horen Hetty! Je bent als abonnee op de nieuwsbrief toegevoegd. De eerstvolgende nieuwsbrief versturen we eind februari.

  3. Meriam de Kanter schreef:

    Ik wil ook graag op de hoogte blijven via de nieuwsbrief over ruimdenken.
    Mooi nieuw woord voor de Dikke van Dalen, trouwens.

    • Ruimte voor Ruimdenkers schreef:

      Dag Meriam. Als het goed is heb je een bevestigingsmail ontvangen met daarin een link. Als je daarop klikt, dan kom je in onze verzendlijst te staan. En Ruimdenken als woord van het jaar 2016, dat lijkt ons wel wat 😉

  4. Sonja schreef:

    Graag blijf ik op de hoogte! Zouden jullie me de nieuwsbrief willen sturen?

    • Ruimte voor Ruimdenkers schreef:

      Dag Sonja, natuurlijk houden we je graag op de hoogte! We hebben je nogmaals een bevestigingsmail verstuurd van jouw aanmelding. Als je die accepteert, ontvang je vanaf dat moment de nieuwsbrief.

  5. Robert schreef:

    Ik ben nieuwsgierig naar de ontwikkeling van dit project

  6. Margriet Hijweege schreef:

    Fantastisch dat mensen als Daan bereid zijn hun vergezichten te delen en ons aan te zetten andere vergezichten te zien en toe te komen aan de toekomst!

Plaats een reactie